Van Harte Opvoeden

Kinderen worden warmer dan ooit ontvangen door ouders die niets liever willen dan hen in liefde verzorgen en opvoeden. Toch ervaren veel ouders dat het thuis soms anders gaat dan zij zouden willen. We houden van onze kinderen maar soms denken we 'Waar doe ik nu goed aan?', 'Wat ik ook doe, het heeft geen effect', 'Ik voel me soms hopeloos' en 'Ik voel me schuldig. Ik wil wel anders maar weet niet hoe.'

Wat heb ik zelf ervaren?

Hoe we als ouders met onze kinderen omgaan, is gebaseerd op wat we zelf  in de relatie met onze ouders hebben ervaren. Ook al zeggen we van te voren dat we het anders gaan doen, velen van ons ervaren dat ze op dezelfde manier reageren als hun ouders vroeger. Wat we van opvoeding weten is wat we aan opvoeding hebben ervaren.

Onze kinderen zijn vaak spiegels waarin we onbewust geconfronteerd worden met oude gevoelens. Hebben we ons veilig, geliefd en geborgen gevoeld als baby, kind en puber? Of hebben we ons angstig, onbegrepen en eenzaam gevoeld in onze jeugd? Het heeft invloed op hoe we op het gedrag van onze kinderen reageren.

Wanneer we met boosheid of een andere overdreven geladen emotie reageren rond ons kind, is dat omdat het de manier is waarop we hebben geleerd onszelf te verdedigen tegen het voelen van wat wij voelden op hun leeftijd.
Zonder dat we ons daarvan bewust zijn, dreigt hun gedrag onze oude gevoelens van wanhoop, verlangen, eenzaamheid, jaloezie en hulpeloosheid te activeren. En onbewust kiezen we de gemakkelijke weg: in plaats van mee te voelen met wat ons kind voelt, nemen we de afslag naar boosheid, frustratie of paniek. Met als gevolg dat ons kind zich net zo onbegrepen en eenzaam kan gaan voelen als wij vroeger.

"Om kinderen op te kunnen opvoeden, moet je eerst je zelf opvoeden / opbouwen. Anders kies je kinderen uit behoefte, of uit eenzaamheid, of om de gaten in jezelf te repareren. Je taak als ouder is niet om een ander zelf te produceren, een andere Jan of een andere Anna, maar iets hogers. Het is je taak een schepper te produceren."  -Irvin D. Yalom

Relatie en Aandacht

Het is belangrijk dat we als ouders ons meer bewust worden van onze beschermingsmechanismen waarmee we proberen te voorkomen oude onaangename gevoelens opnieuw te ervaren. Zodat we ook bewust alternatieve manieren van reageren leren toepassen en ontmoedigende patronen niet doorgeven aan onze kinderen.

Kleine kinderen hebben net als de meeste mensen goede intenties. Ze zijn er niet bewust op uit om jou te ergeren en dwars te zitten of anderen te kwetsen. Ze kunnen nog niet overzien wat de gevolgen zijn van hun gedrag. De meeste kinderen leren door te doen en te ervaren. Ze hebben ouders nodig die hen sociaal bewust maken en leren dat al ons gedrag gevolgen heeft voor anderen. Ouders die zich kunnen verplaatsen in het perspectief van anderen en dus ook in het perspectief van hun kind.

"Opvoeding is een kwestie van liefde, geduld en wijsheid. En de laatste twee groeien vanzelf als de eerste er is."  - Jan Ligthart

Warm en duidelijk

Ieder kind start haar of zijn leven optimistisch en creatief met experimenteren, uitproberen, doen en ervaren. Laat je kind ervaren dat je vertrouwt op zijn of haar goede intenties en vermogen zich te ontwikkelen. Help je kind zelf te leren nadenken in plaats van te bepalen hoe het moet denken.

"Opvoeding en democratie zijn broertje en zusje omdat de vrijheid een mogelijkheid is die in het samenleven met anderen geleerd wordt ."
- Kees Boeke

Gevoelens leren delen

Kleine kinderen kunnen nog niet zeggen wat ze voelen en wensen. Baby's reageren in eerste instantie emotioneel en ervaren dat ouders hen vervolgens te hulp schieten. Wanneer kinderen opgroeien hebben ze ouders nodig die hen helpen verwoorden wat ze voelen en wensen. Zodat kinderen leren hun gevoelens te herkennen en benoemen. En ook hoe je gevoelens kunt delen op een manier die anderen geen pijn doet. Het liefst van ouders die dit zelf voordoen.

Logische en natuurlijke gevolgen

Laat je kind leren van de gevolgen van zijn of haar gedrag. Gaat het zonder handschoenen buiten spelen in de winter ondanks je waarschuwing? Je kind komt ze wel halen als hij het koud krijgt. De natuur regelt dat vanzelf. Word er per ongeluk een beker omver gestoten? Leer je kind dat ongelukjes niet erg zijn maar wel opgeruimd moeten worden. En dat fouten kunnen worden hersteld of goedgemaakt. Leer je kind hoe je dat doet. Doe het voor en moedig hen aan je voorbeeld te volgen.

"Als we onze verantwoordelijkheid beperken tot ons eigen doen en laten, oefenen we geen druk uit op een ander en geven we hem/haar de gelegenheid te bedenken wat hij/zij zelf kan doen om de situatie te verbeteren."  - Rudolf Dreikurs

Inspanningen waarderen

Waardeer niet alleen 'gewenst gedrag' of eindresultaten. Merk vooral inspanningen en vorderingen op wanneer ze iets onder de knie proberen te krijgen. Waardeer datgene waar ze moeite voor doen. Kinderen leren door te doen en te ervaren. Door te vallen en weer op te staan. Bemoedig ze hierbij zodat ze zich gesteund voelen en doorzetten.

"Leren gaat spelenderwijs, zonder bekommernis om slagen of mislukken, aanpassing aan eisen of verzet ertegen."  - Rudolf Dreikurs

Mee laten doen

Neem je kind serieus, laat het meedenken, meepraten, meehelpen. Laat je kind ervaren: ‘jij maakt het verschil, zonder jou is het niet hetzelfde hier, je bent waardevol, nodig, ik mis je als je langere tijd weg bent’.

Kinderen leren verantwoordelijkheid dragen door verantwoordelijkheid te krijgen. Kinderen leren zelfstandig nadenken wanneer ze gevraagd worden hun mening te geven. Kinderen leren samenwerken door mee te mogen doen.

Je bent van harte welkom wanneer je als ouder nieuwe inzichten wilt opdoen en nieuw gedrag wilt leren. En ook als je af en toe de moed verliest en zelf ook wel wat bemoediging kunt gebruiken.