Vanmorgen hoorde ik op Radio 1 een kort fragment uit een gesprek over angst, controle, het Covid-19 virus. Over de gevolgen van te veel en te weinig angst voor het virus, voor jezelf en voor anderen. Over angst voor sociale isolatie en eenzaamheid. Over angst controle te verliezen en daarom gaan hamsteren. Omdat we ons niet overgeleverd willen voelen maar iets willen doen, invloed op de situatie willen hebben.

Ik moest direct denken aan de fundamentele psychologische behoeftes die we als mens kennen en ons leven lang belangrijk blijven: the Curucial C’s. Ze zijn gebaseerd op de mensvisie van Alfred Adler en door Betty Lou Bettner en Amy Lew (1990) als volgt omschreven.

Connect: Ik geloof dat ik erbij hoor.

Ieder mens heeft het nodig te geloven en ervaren dat z/hij erbij hoort en een eigen plek heeft tussen andere mensen en gelijkwaardig aan andere mensen.

Wanneer we dit geloven, voelen we ons zeker, durven we contact te maken met anderen en willen we met anderen samenwerken. Wanneer we dit niet geloven, voelen we ons onzeker, geïsoleerd, laten we ons sneller beïnvloeden door wat anderen doen, maken we ons van anderen afhankelijk en zoeken we veel aandacht en bevestiging.

Willen we ons erbij horen voelen dan hebben we communicatieve vaardigheden nodig om contact te kunnen maken met anderen.

Capable: Ik geloof dat ik het kan en me kan ontwikkelen.

Ieder mens heeft het nodig te geloven en ervaren dat z/hij competent en capabel is. En zelfstandig iets voor elkaar krijgt en kan krijgen.

Wanneer we dit geloven, ervaren we zelfcontrole en ontwikkelen we zelfredzaamheid. Wanneer we ons incompetent voelen en geen zelfcontrole ervaren, leiden we de aandacht hiervan meestal snel af en proberen we op een andere manier invloed te hebben. We gaan bijvoorbeeld de discussie of strijd aan met anderen. Of we willen bewijzen dat anderen geen macht (controle) hebben over ons en ons niet kunnen dwingen. We zoeken macht over anderen.

Willen we ons capabel en competent voelen, dan hebben we zelfdiscipline nodig om vandaag het werk te doen waarmee we iets in de toekomst kunnen bereiken. En ook om vandaag juist niet te doen waar we zin in hebben omdat het op gespannen voet staat met onze lange termijn doelen. Zelfdiscipline versterkt onze innerlijke kracht.

Count: Ik geloof dat ik ertoe doe.

Ieder mens heeft het nodig te geloven en ervaren dat z/hij uniek is, met een eigen onafhankelijke geest, persoonlijke verlangens en kwaliteiten. We willen ervaren dat ons bestaan ertoe doet en wij serieus genomen worden door anderen. Dat we het verschil kunnen maken en worden gemist als we er niet bij zijn.

Wanneer we dit geloven, voelen we ons gezien en geloven we dat we van betekenis zijn voor anderen. We dragen graag en ruimhartig bij. Wanneer we dit niet geloven, voelen we ons niet serieus genomen, onbeduidend, over het hoofd gezien en gekwetst. We ervaren het leven als oneerlijk, voelen ons overbelast en proberen misschien terug te kwetsen of zinnen op wraak. In gedachten kunnen we onszelf bezighouden met grandioze fantasieën en in de praktijk dragen we summier of helemaal niet meer bij.

Willen we ons waardevol en van betekenis voelen voor anderen dan is het nodig dat we zien wat er gedaan moet worden en zijn we bereid dit ook te doen. Wanneer we geloven dat we ertoe doen, nemen we onze verantwoordelijkheid en zijn we bereid ons in te zetten en bij te dragen.

Courage: Ik geloof dat ik aankan wat er op mijn levenspad komt.

Ieder mens heeft het nodig te geloven en ervaren dat z/hij om kan gaan met bekende, nieuwe, onverwachte en onplezierige levenssituaties. Moed is hierbij onontbeerlijk. Moed is niet de afwezigheid van angst. Het is de bereidheid vooruit te gaan en te doen wat nodig is ondanks de angst.

Wanneer we dit geloven, ontwikkelen we veerkracht en veren we terug wanneer we teleurstelling, verlies en mislukking ervaren. Wanneer we dit niet geloven, voelen we ons minderwaardig, geven we sneller op en gaan we lastige situaties liever uit de weg.

We hebben een goed beoordelingsvermogen nodig wanneer we onze moed verstandig willen gebruiken. We zullen open moeten staan voor feiten, ideeën en het perspectief van anderen, verschillende opties moeten kunnen verkennen en verstandige beslissingen kunnen nemen.

We voelen ons bemoedigd, versterkt, wanneer onze 4 Crucial C’s vervuld worden. We raken ontmoedigd wanneer 1 of meerdere Crucial C’s onvervuld blijven. We kunnen ons in het laatste geval soms hopeloos of hulpeloos voelen.

Het mag duidelijk zijn dat we anders reageren op de aanwezigheid van Covid-19 wanneer we ervaren dat we erbij horen, ons gelijkwaardig, capabel en waardevol voelen èn over de nodige moed beschikken.

Connect: Mensen die geloven dat ze erbij horen en gelijkwaardig zijn aan anderen, wachten niet tot anderen contact met hen opnemen. Ze zullen sneller contact zoeken met anderen wanneer zij zich alleen of eenzaam voelen. Ze zullen zich waarschijnlijk ook sneller bekommeren om hun buren en familieleden, hulp aanbieden en hierbij samenwerken met anderen.

Capable: Mensen die zich capabel en competent voelen, zullen niet zo snel in paniek raken. Ze zijn zelfredzaam, oplossingsgericht en gebruiken hun vaardigheden op een creatieve manier. Ze kennen hun grenzen en durven anderen om hulp te vragen als ze er zelf even niet uitkomen.

Count: Mensen die ervaren dat ze ertoe doen, willen bijdragen en houden rekening met anderen. Ze dragen verantwoordelijkheid voor hun eigen handelen en beseffen dat alles wat ze doen, gevolgen heeft voor anderen. Ze zijn zich niet alleen bewust dat anderen hen kunnen besmetten met het virus. Ze beseffen ook dat zij anderen kunnen besmetten en stemmen hun gedrag daarop af.

Courage: Mensen die geloven dat ze aankunnen wat er op hun levenspad komt, hebben veerkracht en laten zich niet uit het veld slaan door sociaal isolement of een quarantaine-periode. Natuurlijk voelen ook zij teleurstelling, angst en onzekerheid. Ze laten zich er niet door leiden en handelen vanuit de innerlijke houding ‘ik krijg dat op de één of andere manier wel voor elkaar’ en ‘dat gaat ons wel lukken samen’.

Ze geloven niet klakkeloos wat anderen vertellen en waaien niet met alle winden mee. Ze gaan zelf op onderzoek uit en nemen zelfstandig weloverwogen beslissingen. Ze durven voor zichzelf op te komen en achter zichzelf te gaan staan. Ze leren van de gevolgen van hun gedrag en passen hun ideeën en gedrag daarop aan.

Moedige mensen worden net als anderen alert wanneer zij angst ervaren. Anders dan mensen die zich door hun angst laten leiden en impulsief handelen, ervaren moedige mensen angst als ‘wake up call’. Ze doen een pas op de plaats om de situatie te overzien en te onderzoeken voordat ze beslissen wat nodig is en handelen.

Op dit moment ervaren we allemaal dezelfde nieuwe situatie. Nog nooit hebben we een wereldwijde crisis zo snel en zo bewust zien ontwikkelen.

We kunnen nu allemaal ‘wakker’ worden en bewust waarnemen hoe we reageren op alle informatie en genomen maatregelen. Onze reactie zegt veel over onze psychologische behoeftes. We kunnen ons bewust worden hoe we denken en hoe we in onszelf en anderen geloven. En hoe het is gesteld met onze moed en waar we nog wat te ontwikkelen hebben. Misschien kom je tot de ontdekking dat jij je 4 C’s op een optimistische en realistische manier weet in te vullen. Dat is vast geen verrassing voor je.

Misschien kom je tot de ontdekking dat jij je niet goed genoeg, weinig capabel, niet de moeite waard en niet zo moedig voelt. Dat is waarschijnlijk ook geen verrassing voor je.

Het goede nieuws is dat we ons leven lang kunnen leren en ontwikkelen. Iedereen die zich vandaag er niet bij voelt horen, zich niet capabel, niet waardevol en niet moedig voelt, kan hierin verbetering aanbrengen.

Vandaag is niet je eindpunt. Vandaag is je startpunt naar een vol- en gelijkwaardig leven. Je hebt geen invloed op het ontstaan van deze Covid-19 crisis. Je hebt wel invloed hoe je met deze crisis omgaat en hoe jij je leven hierdoor laat beïnvloeden. Jij bent aan zet.

Met moedige groeten,

Pauline Hofstra

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *